XARICILERIN AVSTRIYA'DA ISLEMESI

Xaricilerın Avstriyada islemesını „Xariciler Çalısdırma Qanunu“ tertib eder.

Ümumi olaraq bir ecnebını çalışdıra bilmek ücün işverenin İş Qurumundan Çalışdırma Icazesi (Beschäftigungsbewilligung) alması ve ya bu ecnebının etibarli Isleme Icazesine (Arbeitserlaubnis) ve ya etibarli Serbest Isleme Icazesine (Befreiungsschein) ve ya Yerleşme Senedine (Niederlassungsnachweis) sahib olması lazimdir.

Kim Ecnebılar Çalısdırma Qanunsından kenardır ve isleme haqqına sahibdir?

(her hansi bir Isleme Icazesi lazim deil)

Avstriya vetendaslarının aile ferdleri Avropa Iqtisadi Birliyi üzvü ölkelerin (AET) vetendasları ve bu sexslerın  aile ferdleri ^Ø

Cenevre Müqavilesıne göre ilticaciler, Diplomatlar, Avstriya'da qanuni olaraq tanınmış dini mezheblerin emekdaslari, Avstriya universitetlerinde vezifeli profesorlar ve seçkin xüsusiyyetleri olan diger pese grupları da Xariciler Çalışdırma Qanununun ehate dairesine girmezler.

[^Øaile ferdi olaraq heyat yoldaslari, 21 yaşından kicik qanuni ve qeyri qanuni (ögey övladlar ve övladlıqlar daxil) usaqlar, 21 yaşından böyük usaqlar, eger keçimleri hele de qarsilanirsa, qebul edilir]

Kim Yerleşme Senedi (Niederlassungsnachweis) ala biler  ?

(müddetsiz Oturma ve Isleme Icazesi)

Yerleşme Senedi eyni vaxtda her hansi bir isleme icazesine gerek olmadan isleme haqqını da ehate eder. Yerleşme senedleri, selahiyyetli Yerleşme Icaze Daireleri terefinden verilir.

Yerleşme Senedini almanın sertleri:

Viza, Yerleşme ve ya Oturma Icazesini almaga engel sebeblerin olmaması, Integrasiya Müqavilesının (özel Almanca-Integrasiya-Kursu) sertlerinı yerine getirmek ve ya bundan kenar olmaq (meselen: 01.01.1998 tarixinden evvel Avstriyada yerleşmiş olmaq, yeterli Almanca bilgisine sahib olmaq, Dil Bilgi Senedine (Sprachkenntnisnachweis) sahib olmaq , mekteb usaqları, Avstriya ve ya Avropa Iqtisadi Birliyi üzvü ölke vetendaslarının aile ferdleri vs.

VE  ayrıca

en az beş ilden beri Avstriyada yerleşmiş olmaq ve islemeye dayanan tertibli bir gelirin olması VE YA

yuxarıda (1. madde) behs edilen sexsin aile ferdi ve ya rüşdünü doldurmamış usagi olmaq, bu sexsle ortaq büdcede yaşamaq ve ana iqametin en az 5 ilden beri Avstriyada olması VE YA

en az beş ilden beri Avstriyada yerleşmiş olmaq ve Avstriyada mekteba getme mecburiyetinin olması ve ya bunun yerine yetirilmiş olması VE YA

Avstriya, İsveçre ve ya Avropa Iqtisadi Birliyi üzvü ölke vetendaslarının aile ferdi olmaq ve ana iqametin en az iki ilden beri Avstriyada olması.

Kim Serbest Isleme Icazesi (Befreiungsschein) ala biler?

(etibarliliq müddeti 5 il, Avstriyanın her yerinde isleme imkanı)

Alma sertleri :

Son sekiz il icinde en az beş il qanunlara uygun olaraq islemis olan sexsler. VE YA

Avstriya vetendasıyla beş il evli qaldiqdan sonra boşanan ve ya daha evliyken Avstriya vetendası heyat yoldaslari vefat eden sexsler VE YA

Mecburi tehsil müddeti bitmeden evvel son mekteb ilının tamamını Avstriya'da oxumus, yerleşme icazesi olan ve ana ve ya atası en son beş ilde en az üç il Avstriyada islemis olan sexsler VE YA

Avstriya ve ya Avropa Iqtisadi Birliyi üzvü ölke vetendaslarının aile ferdi olduqları ücün indiye qeder Xariciler Çalışdırma Qanunundan kenar olan (meselen: boşanmış heyat yoldaslari, 21 yaşının üstünde olan ve baxımları saxlanmayan usaqlar) ve son beş il icinde en az 2,5 il Xariciler Qanununa uygun olaraq yaşayan sexsler.

Serbest isleme Icazeleri, eger son beş ilde 2,5 il bir iş yerinde çalışılırsa uzadılar.

Kim Isleme Icazesi (Arbeitserlaubnis) ala biler?

(etibarliliq müddeti 2 il, ancaq müeyyen bir eyaletde islemek imkanı)

Alma sertleri :

Son 14 ay icinde  12 ay qanuna uygun olaraq Avstriyada islemis olmaq (uzatma sertı : son 24 ay icinde 18 ay islemis olmaq)

İşveren kime İş Qurumundan Çalışdırma Icazesi (Beschäftigungsbewilligung) ala biler?

(etibarliliq müddeti 1 il, ancaq müeyyen bir işverene/firmaya bağlı isleme imkanı)

İşveren bir ecnebı ücün Çalısdırma Icazesi müracieti etdiyi vaxt, İş Qurumu bu iş yerinde islemeye uygun ve iş axtaran deye qeydli basqa bir iş gücünün (Avstriya vetendası, Yerleşme Senedi sahibi, Serbest Isleme Icazesi sahibi, vs.) olub olmadığını araşdırmaq mecburiyyetindedir.

İlk ve yeni müracietlerde, ecnebının islemeye imkan veren bir oturma haqqının olduğunu isbatlaması lazimdir (normalde Yerleşme Icazesi yeterlidir - istisnalar meselen telebelerde edilir).

Normal olaraq Çalışdırma Icazeleri İş Qurumunda cetinlesdirilmis bir icaze işlerinden kecenden sonra verilir. Aşağıda yazılı sertlar altında Çalışdırma Icazesi alma imkani vardır :

"İreli Derecede Uyum Saxlama" halinda (fortgeschrittene Integration) meselen :

en az bir ilden beri Avstriyada yerleşmiş ve Integrasiya Müqavilesının sertlerinı yerine yetirmiş olmaq ve ya bundan kenar olmaq.

ailevi baxım mecburiyyeti olan xüsusi cetin vaxtlarda - meselen: tek başına usaq yetişdiren ana ve atalar.

"Uyum Saxlamış Xariciler" (integrierte Ausländer). Meselen: en az beş ilden beri Avstriyada yerleşmiş xariciler ve ya evvelce iltica ücün müreciet etmis ve İltica Qanununun 15. maddelesine göre oturma haqqına sahib olanlar.

aile icinde kobud qüvvete maruz qalan qadinlar müeyyen sertler yerine geldiyi vaxt

Avstriyaya yerleşmiş feqet daha Yerleşme Senedi ve ya Serbest Isleme Icazesi almamış olan ecnebı gençler

Baxim ve Saglamliq xidmetlerinde islemek üzre serhed keçenler ve gedib gelenler bir kontenjan ehate dairesiınde "Qısa Müddetli Çalışdırılacaq Xariciler"

Kim Kilit İşgücü olaraq Yerleşme Icazesi ala biler?

İş Qurumu ve Yerleşme Icaze Daireleri ortaqlaşa bir işle bir sexse Kilit İşgücü olaraq Yerleşme Icazesi verilib ve ya verilmeyeceyini müeyyen ederler. Ana sert çalışılacaq deqiq bir iş yerinin olmasıdır. Kilit İşgücü ücün verilen Yerleşme Icazesi eyni vaxtda Isleme Icazesini de ehate eder.

Kilit İşgücü Avstriya iş bazarinda ehtiyac duyulan bir seçkin pese tehsiline ve ya bilgisine sahib olmalıdır. Verilecek brüt maaş  € 2.016dan (2003 ilında) aşağı olmamalıdır. Bunların xaricinde diger bezı sertlerin de yerine gelmesi lazimdir.

Yüksek mekteb tehsillerini Avstriyada oxumus olan universitet mezunlarının Oturma Icazeleri, Kilit İşgücü olmanın sertlerinı yerine getirdiklerinde, kontenjana bağlı olmadan Yerleşme Icazesi olaraq deyişdirile biler.

Qisa Müddetli Çalışdırılacaq Xariciler ücün kontenjanlar

 Müeyyen iqtisadi sahelerde (meselen: Turizm, Aqrar ve Mese sirketleri) duyulan qisa müddetli iş gücü ehtiyacının qarşılanması ücün Federal Iqtisadiyyat Naziri bir qerarname çıxara biler.

Eger Avstriyada olan işsizlerin icinden bu sirketlerde islemeye uygun sexsler tapilmazsa, İş Qurumu kontenjan ehate dairesiınde en cox altı ay ücün Çalışdırma Icazesi vere biler. Universitet telebeleri bir teqvim ilınde en cox üç ay ücün "Qisa Müddetli Çalışan Ecnebı" olaraq Çalışdırma Icazesi ala bilerler.

Avstriyada hele de her hansi bir Oturma ve ya Yerleşme Icazesi olmayan sexslere "Yerleşme Icaze Dairesi" (Viyanada Federal Polis Müdürlüyüne bağlı Xariciler Polisi, ölke xaricinde Avstriya Sefirlikeri) müddeti mehdud bir Oturma Icazesi verir. Ancak bu sexslere Avstriyada Yerleşme Icazesi alma ve aile ferdlerini getirme haqqı tanınmaz.