|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
Avstriya ölke profiliTARIX Bu günkü Avstriya 9. esrde Charlemangeın Avar axınlarını durdurmaq meqsediyle, Vyana bölgesinde bir müdafie merkezi qurmasıyla meydana cixmaga başlamışdır. Yazılı senedlerde ilk Avstriya adına (“Ostarrichi” ifadesiyle) 996 ilinde rastlanmaqdadir. 10. Esrden etibaren, Babenberg ve 13. esrden etibaren Habsburg xanedanları bu torpaqlarda idareye hakim olmuşlardır. Habsburg xanedanı idaresi sırasında usta bir ittifaqlar ve sülaleler arası evlilikler siyasetı neticesinde Avstriya İmperatoru tacını geyen Habsburglar, 1526 ilinde Bohemya ve Macaristanı torpaqlarına qatmışlardır. 1529da Osmanlı ordularının birinci Vyana mühasiresinı ve xüsusile 1683de ikinci Vyana mühasiresini qırdıqdan sonra Avstriya daha da genişleyerek böyük dövletler arasına girmisdir. 1804 ilinde İmperator I. Franz özünü Avstriya Imperatoru elan etmiş ve Müqeddes Roma tacını buraxmısdir. 1867 ilinde Avstriya-Macaristan Imperatorluğu meydana cixmis ve bu impertorluq birinci Dünya Müharibesi ile yox olmusdur. 1918 ilinde elan edilen Birinci Respublika, Avstriyanın 1938de Fasist Almaniyası terefinden ilhaqı (siyasi tarix literaturuna “Anschluss” olaraq keçmisdir) ile ortadan qalxmışdır. Avstriya, II Dünya Müharibesi sonunda, 1945 ilinde Fransa, İngiltere, ABS ve SSRI tarafından işgal edilmiş, on il davam eden işgal dehemiyyetinden sonra 1955 ilinde, bü dörd ölkeyle imzaladığı Dövlet Müqavilesı ile müsteqilliyını yeniden qazanmış, bu Müqavile ile işgal dövletleri Avstriyadan çekilmiş, Avstriya ise buna qarşılıq her hansi bir siyasi veya herbi paqda üzv olmama teehhüdü altına girmisdir. Neytralliq siyasetının tebii neticesi olaraq Avstriya, 1980lerin ikinci yarısına qeder, xarici siyasetını Serq-Qerb müvazinesinin ve bloklar arası yumuşamanın güclendirilmesi temeline dayandırmış ve bütün qonşuları ile güclü elaqeler sürdürmeyi güdmüsdür. Avstriya ile elaqedar olaraq tarixi, demografik, Iqtisadi ve benzeri bilgilerin en geniş sekliyle Avstriya Nazirler Kabineti Teşkilatının http://www.austria.gv.at internet adresinden temini mümkündür.
COĞRAFİ YER Avstriya, Avropada merkezi veziyyetde yer alan bir ölke olub, simalinda Almanya ve Çexiya Respublikasi, Serqinde Slovakiya ve Macaristan, cenubunda Slovenya ve İtalya, Qerbinde İsveçre ve Lichtenstein ile hemserheddir. Ölkede Dunay Cayi coğrafi ve turistik nöqteyi nezerden olduğu kimi, bir daşıma yolu olaraq da heyati ehemiyyete sahibdir. 1992 ilinde tamamlanan ve Qaradenizi cay yoluyla Simal Buzlu Okeanina bağlayan “Rhein-Main-Donau” (Ren-Main-Dunay) Kanalı, 3.500 km.lik güzergahın uzun bir parçası olan Dunaynın ehemiyyetini daha da arttırmısdir. Vyananın hemen xariciında olan liman ticari daşıma nöqteyi nezerinden diqqet çeken bir yere sahib olmaqdadir. Avstriyanın ümumi serhedleri 1682 mildir. Bunun 509 millik bölümü Almaniya ile olan serheddir. Ölkenin qisaldilmis verilen coğrafi yeri, ticari yönden de ehemiyyetli bir güc qaynağı teskil etmekde, tarixi bağlar da diqqete alındığında, xüsusile Serq Avropa ölkeleri ücün Avstriya en yaxın Qerblı ticaret partneri yerine sahib olmaqdadir. Iqtisadiyyatla elaqedar bilgilerin verildiği bölümde de görüleceyi üzere, köhne Serq Blokunun yıxılmasını teqiben Avstriyanın, Serqindeki qonşu ölkelerle olan ticareti ve behs mövzusu ölkelerdeki investisiyaları çarpıcı bir sekilde artmısdir. Ölkenin hemen hemen yarısı meselerle qaplıdır. Bütün coğrafiyanı qoruma adına çevrecilik ehemiyyetli nöqtelere catmisdir. Elaqedarlar Avstriyanın, Yaponiyadan sonra çevre mövzusunda ikinci hessas ölke olduğunu ifade etmektedirler.
ÜMUMI BİLGİLER Idare Şekli: Avstriyanın idare şekli, federal esasa dayalı Respublikadir. Siyasi İdare: Hele de ölkede ikili koalisiya (“ÖVP” Avstriya Xalq Partiyasi” ve “FPÖ” Avstriya Azadliq Partiyasi) hökümeti olnmaqda olub, Baş nazirlık vezifesini 3.2.2000 tarixinden bu yana Dr. Wolfgang Schüssel (ÖVP) yürütmekdedir. Sahesi: 83.859 Km2 (% 47si meselik erazi) Ehali : 8.132.000 Paytaxt: Vyana (Ehali 1.608.000) Dil: Resmi dil Almancadır. İngilisce en cox danisilan birinci xarici dil veziyyetindedir. Din: Ehalinin % 78i katolik, % 5i protestandır. Milli Gelir: 197,7 Milyardd € Xarici Ticaret (2001): İxracat: 74,3 Milyardd € İdxalat: 78,7 Milyardd € Pul vahidi : Euro (€) Yerli Saat: Azerbaycandan üc saat geridedir (-3 Saat) Beynelxalq Telefon Kodu: 0043 Vyana 01 Salzburg 0662 Graz 0316 Linz 0732
SİYASİ QURULUS Avstriyanın idari qurulusu federal Respublikadir. Ölkenin resmi adı “Avstriya Respublikasi”dır. Avstriya; Niederösterreich (Aşağı Avstriya), Wien (Vyana), Burgenland, Steiermark, Oberösterreich (Yuxarı Avstriya), Salzburg, Kearnten, Vorarlberg ve Tirol olmak üzere doqquz eyaletden teskil olunmaqdadir. Avstriya Respublikainin temel senedleri Federal Konstitusiya, 1955 tarixli Avstriya Dövlet Müqavilesi ve Daimi Terefsızlık Haqqındaki Temel Qanundur. Respublika, demokratiya ve federal prinsipler üzerine dayanan “parlamenter hüquq dövleti”ni ön gören Konstitusiya gereyi qanunvericilik, idare ve mehkeme vezifeleri bir birinden ayrılmışdır. Federal Prezident siyasi partiyalar terefinden gösterilen namizedler arasından ümumi seçkiller neticesinde 6 illık bir müddet ücün seçilmekdedir. Daha ziyade simvolik selahiyyetleri vardir. Parlament iki meclisden Teskil olunmaqdadir: Federal Meclis (Bundesrat – 64 Temsilci) ve Millet Meclisi (Nationalrat – 183 Temsilci). Ayrıca, eyaletlerde Eyaletler Meclisi şeklinde bir diğer parlamenter teskilatlanma qurulusu mövcuddur. Millet Meclisi xalq terefinden, Federal Meclis ise, doqquz eyalet meclisinin öz aralarından seçdiyi temsilcilerden meydana gelmekdedir. Siyasi Partilerin son ümumi seçkilerde (24 Noyabr 2002) aldıqları ses nisbetlerı ve Millet Meclisinde qazandıqları kreslo sayısı aşağıda sunulmaqdadir. Xalq Partiyasi (ÖVP) : % 42,3 – 79 kreslo Sosiyal Demokrat Parti (SPÖ) : % 36,9 – 69 kreslo Azadliqci Partiya (FPÖ) : % 10,2 – 19 kreslo Yaşillar (Die Grünen) : % 9,0 – 16 kreslo
I-TEMEL GÖSTERICILER -Sahesi : 83.859 Km2 -Meselik ve ağaclıq erazi : % 47 -Ehali : 8.132.000 (Vyana 1.608.000) Qadın (% 51,5) Kisi (% 48,5) -Ehali yoğunluğu : 97 kişi / km2 -Ecnebi sayı : 730.200 -Ecnebi işçi sayı : 329.314 -Ortalama ömür : Kadın 81,7 – Erkek 75,9 -1000 usaqda ölüm sayısı : 4.8 -Doktor başına düşen ehali : 245 -Avtoyol uzunluğu : 1.596 Km -Demiryolu uzunluğu : 5.600 Km -1000 nefere düşen otomobil : 514 -Otomobil sayı : 4.182.000 -Ev sayı : 3.258.000 -Adam başına elektrik Istehlaki : 7.540 Kwh -Cib telefonu istifade edenler (2002) : Ehaliun % 82si -PC istifadecileri (2002) : Ehaliun % 28i -Internet istifadecileri (2002) : Ehaliun % 34ü -Kompüter texnologiyasi xercleri : Kişi başına 1.771 € -Ibtidai ve orta mekteb telebesi (2000) : 1.200.000 -Ibtidai ve orta mekteb derslik sayı (2000) : 54.800 -Universitet telebesi(2000) : 220.972(Ecnebi öğrenci: 26.331) -Universitet müellimi (2000) : 16.000 -Masin qezası (2001) : 43.073 Ölü sayı : 958 Yaralı sayı : 57.223
ÜMUMI IQTISADI VEZIYYET Avstriya, “ixracata dayalı böyüme” modelinin tipik menada tetbiq edildiyi bir Iqtisadi temele sahibdir. Böyüme nisbetlerine baxıldığında, 2001 statistikalari etibariyla Avstriyanın AB ölkeleri ortalamasının altında qaldığı görülmekdedir. 2001 ilinde Avstriyada böyüme nisbeti 1,2 olaraq gerçekleşmiş, buna müqabil AB ölkelerinin büyüme nisbeti ortalaması % 1,5 olaraq gerçekleşmisdir (İrlandiya % 6,8, Almaniya % 0,6). 2001 ilinde inflasiya nisbeti 1994 ilinden sonraki en yüksek seviyesine catmis ve 1995 ilinde % 2,2, 1999 ilinde % 0,6 olan inflyasiya nisbetı 2001 ilinde % 2,7 olaraq gerçekleşmisdir. 2001 ilı etibariyle AB ortalaması % 2,5dir. İç ve xarici borclarin cemi 2001 ilinde 130,1 milyard € olmuşdur. Bu mebleğın % 30unu xarici borclar teskil etmekdedir. İşsizlik nisbetı % 6,1 seviyyesinde olub, 2001de işsiz sayı bir önceki ile göre 9.600 nefer artaraq 203.900 nefere yükselmisdir. Avstriyanın ölke xariciındaki investisiyalar nöqteyi nezerinden son illarde (Serq Blokundaki siyasal değişikliyi teqiben) ehemiyyetli ölçüde Serq Avropa ölkelerine yöneldiyi görülmekdedir. Polsa, Çexiya Respublikasi, Macaristan, Slovakiya ve Sloveniyaya yönelik Avstriya sermayesi 1990 ilinde ümumi içinde % 15 lik bir paya sahibken, bu nisbet 2001de bu 5 ölke ücün % 50nin üzerine çıxmısdir (Avstriyanın 2001 ilı cemi doğrudan investisiyaları 3,4 milyard € olmuşdur). Avstriyaya gelen sermaye ise eynı il etibariyle 6,6 milyard € olmuşdur. Avstriyada, Alman sermayeli investisiyalar uzun illerdır ehemiyyetini qorumaqda ve hemen her il en böyük pay bu ölkeye aid olmaqdadir. Xarici investisiyalarda önde gelen sektorlar xidmet sektoru(ticaret, firnansman, hotelcilik, emlakçılıq), neft mehsullari senaye ve inşaat sektorudur. Avstriyaya yönelik investisiyalarda ise xidmet sektoru ve otomotiv başda gelmekdedir. Avstriyanın cari işlemler müvazinesindeki ehemiyyetli qelemlerden olan turizmde 1990ların başındaki yüksek ciroların 1990lı illerın ortalarında düşme trendine girdiyi, bugün gelinen nöqtede ise 11,3 milyard €luq bir turizm gelirine varildigi görülmekdedir. Avstriyada turizm statistikleri geceleme sayına göre tutulmaqda olub, 1992de 99,7 milyon olan ecnebi turist geceleme reqemi 2001 ilinde 83,5 milyon gecelemeye düşmüşdür. Avstriyanın turizm gederleri ise 1992 ilinde 6,3 milyard € iken 2001 itibariyle 9,9 milyard € seviyesinde gerçekleşmisdir. Ölkenin enerji istehsal ve istifade veziyyeti da aşağıda yeralmaqdadir. Avstriyanın illık neft istehlakii 10 milyon tondur. Yerli istehsal 1 milyon ton olub, istehsal Vyana hövzesı ile Linz şeherindedir. Xam neft Triesteden boru xettı ile (Adriatic-Vienna Pipeline) Vyanaya 20 Km. Uzaklıqdaki Schwechat Rafinerisine neql edilmekdedir. Burghausen Rafinerisi ile birlikde cemi kapasitet 13,4 milyon tondur. ÖMV Grupu neft çıxarma ve rafinasiya işini öhdesinde tutmaqda ve 2001 statistikleri etibariyle 7,7 milyard €luq cirosuyla (isleyen sayı 5.705) ölkenin en böyük senaye kuruluşu konumundadır (2001 ilinde, dünyanın en böyük cirosuna sahib quruluşu 245,4 milyardd € ile Wal-Mart Stores olmuşdur). Aşağıdaki tabloda müxtelif qaynaqlar etibariyle Avstriyanın enerji sektoruna bagli bilgiler verilmisdir (2001): Enerji növü İdxalat Istehsal Istehlak İxracat Neft (Milyon Ton) 12,3 1,0 10,1 1,6 Tebii Gaz (Milyard m3) 6,1 1,8 7,3 0,3 Kömür (Milyon Ton) 5,2 1,9 6,2 - Elektrik (Milyardd kwh) 13,8 61,9 61,3 14,4 1999da ölkede 1,8 milyard m3 Tebii gaz istehsali yapılmış, 7,7 milyard m3 luq Istehlakin geri qalan hissesi idxalat yoluyla qarşılanmısdir (Rusiya en ehemiyyetli tedarikçi ölkedir. Serq Avropadan Tebii gaz “Trans-Austria-Gasleitung (TAG)” xettı ile daşınmaqdadir). Elektrik enerjisinde de illık Istehlak 2001de 61,3 milyard kwh olmuşdur. İç istehsal 61,9 milyard kwh (1.300 istehsal santrali) seviyesindedir. İxracat 14,4 idxalat 13,8 milyard kwhtır. Enerji istehsali 1988de % 49u özellesdirilen “Österreichische Elektrizitätswirtschafts AG” (“Verbundgesellschaft” olaraq anılmaqdadir) elindedir. Avstriyanın en böyük 20 firmasının siyahisini vermekde fayda görmekdeyik.
AVSTRIYANIN EN BÖYÜK 20 FİRMASI (BANKLAR VE SİGORTA ŞİRKETLERİ XARİC) (2001) (Ciro: Milyard €)
İŞ YERİ AÇMA Bu mövzunun iki alt başlıq altında incelenmeside fayda olmaqdadir: -Avstriyada yerleşen vetendaşlarımızın işyeri açmaları. -Azerbaycanda yerleşen vetendaşlarımızın Avstriyada firma qurmaları. Avstriyada yerleşen vetendaşlarımızın işyeri açmaları: Avstriyada yerleşen vetendaşlarımızın ticaret heyatına atılmaları, daha ziyade “Gewerbeschein” (işyeri ruhsatı, esnaf ruhsatı) temini suretiyle, şexs şirketi qurma şeklinde ortaya çıxmaqdadir. Burada en ehemiyyetli xüsus “Gleichstellung” deyilen ve Vyanada “Magistrat 63” adındaki qurumdan alınacaq “beraberlik” senedidir. Bu sened, sexslere, senedde yazılı iş qolunda iş qurma imkanı saxlamaqdadir. Bezı iş qolları etibariyle bu senedin temininde ehemiyyetli cetinlikler ortaya cixmaqdadir. Azerbaycanda yerleşen vetendaşlarımızın Avstriyada firma qurmaları: Avstriya elaqedar teskilatlari ölkede investisiyaları heveslendirmek nöqteyi nezerinden ehemiyyetli bir sey içindedirler. Bu meqsedle, adresi aşağıda verilmiş olan, Avstriya Iqtisadiyyat Nazirlıyıne bağlı, qısaca “Austrian Business Agency” şeklinde adlandırilan “Österreichische Industrieansiedlungs- und WirtschaftswerbungsgmbH” Qurumu böyük faaliyetlerle mesgul olmaqda, Avstriyada ecnebi sermaye investisiyalarının artması yönünde sey göstermekdedir. Ecnebi firmaların en çox secdikleri firma növü, Limited Şirkete qarsiliq gelen GmbH (Gesellschaft mit beschreankter Haftung) ve sermaye böyüklüyüne göre AŞ (AG – Aktiengesellschaft) şeklindeki teskilatlanmalardir. Ölke xaricinından Avstriyaya investisiyalara olan elaqe, xüsusile masin ticareti, inşaat sektoru, sigorta ve finans sektoru, elektrik-elektronik sektoru ile makina imalat senayesi, emlakçilik sahelerinde yoğunlaşmaqdadir. Azerbaycandan gelen doğrudan investisiya suretiyle Avstriyada firma quraraq faaliyet göstermek isteyen girişimcilerimiz ücün, firmanın quruluşu merhelesinde ve firma quruluş izni alınmasında her hansi bir problem olmamaqla birlikde, firma ortaqlarının ve firmada isleyecek profesiyanalllarin oturma ve isleme icazelerinin temininde ehemiyyetli sıxıntılar yaşanmaqdadir. Ancaq, bu sahede kilit personal (Schlüsselkraft) olaraq adlandırlan iscilerin icaze temininde bir miqdar daha advantajlı ola bileceklerini, ancaq kilit personal sayının çox mehdud tutulduğunu, hetta bezen bir nefere mexsus verildiyini burada qeyd etmekde fayda görmekdeyik. Elaqe bürosu, temsilcilik ve benzeri teskilatlanmalarda, Avropa Birliyi ölkeleri xaricinden bir teleb olduğunda, müraciet sahibi firmadan, daimi iqametgahı Avstriyada olan bir temsilci teyini istenmekdedir. Avstriyaya investisiya qoyulmasi ve firma qurulması mövzusundaki ayrıntılı bilgilerin aşağıdaki qurumların internet adreslerinden alınması mümkündür: Austrian Business Agency : Opernring 3, Wien Tel: 588580 Fax: 5868659 E-mail: austrian.business@telecom.at
VERGİLER Gömrük vergileri Avropa Birliyine 1 Yanvar 1995 tarixi etibariyle tam üzv olan Avstriyada behs mövzusu tarixden etibaren, AB normları tetbiq olunmaqdadir. Dolayısıyla, senaye mehsullarinda gömrük vergisi olmayıb, % 20 nisbetınde EDV (idxalatta alınan EDV Avstriyada “Einfuhrumsatzsteuer” olarak adlandırılmaqdadir) alınmaqdadir. Qıda maddelerinde ise, % 10 EDV yanında AB qanunlarina paralel olaraq, mövsümlük bazda ve müxtelif isimler altında ödencler olmaqdadir. Avstriyaya edilecek idxalatdaki gömrük prosedürlari ve vergi nisbetlerı haqqında aşağıda adres bilgileri verilen Gömrük İdaresinden lazimi bilgilerin temini mümkündür. Hauptzollamt Wien (Vyana Gümrük Başmüdürlüğü) Schnirchgasse 9 1030 Wien Tel: 79590 Fax: 79590-1449
Diger vergiler Emtee Deyer Vergisi: Qıda Maddeleri, Özel Meskenler (Ev), Taksi ve Ictimai Neqliyyat sektorlarinde % 10 nisbetınde EDV alinmaqdadir. Diger sektorlarda ise EDV nisbetı % 20 seviyesindedir. Qurumlar Vergisi: % 34 Gelir Vergisi: Illık qazanca göre aşağıdaki skala tetbiq olunmaqdadir. 0-50.000,- ATS vergiden azad 50.000-100.000,- ATS % 21 100.000-300.000,- ATS % 31 300.000-700.000,- ATS % 41 700.000,- ATS ve yuxarısı % 50
TİCARETLE ELAQEDAR QURULUŞLAR Bundesministerium für Wirtschaft und Arbeit (Iqtisadiyyat Nazirlıyı) Stubenring 1 Wien Tel: 71100 Fax: 7137995
Österreichische Industrieansiedlungs- und Wirtschaftswerbungs- GmbH “Austrian Business Agency” (Iqtisadiyyat Nazirlıyıne bağlı, ecnebi investisiyalar mövzusunda yardımcı olan quruluş) Opernring 3 Wien Tel: 5888659 Fax: 5868659
Bundesministerium für Ausweartigen Angelegenheiten (Xarici işleri Nazirlıyı) Ballhausplatz 2 1010 Wien Tel: 53115-0 Fax: 5354530
Bundesministerium für Finanzen (Maliye Nazirlıyı. Gömrük işleri de bu Nazirlıyın selahiyyetindedir) Himmelpfortgasse 4-8 Wien Tel: 514330 Fax: 5120926
Österreichische Nationalbank (Merkez Bankı) Otto Wagner Platz 3 Wien Tel: 40420-0 Fax: 40420-5299
Kontrollbank AG (Eximbank vezifesi dasiyir) Strauchgasse 1-3 Wien Tel: 53127-0 Fax: 53127697
Statistik Austria Bundesanstalt Statistik Österreich (statistika Dairesi) Hintere Zollamtstrasse 2 B 1033 Wien Tel: 71128-0 Fax: 7150748
Österreichisches Normungsinstitut (ÖNORM) (Avstriya Standardizasiya Institutu) Heinestrasse 38 Wien Tel: 21300-0 Fax: 21300818
Hauptzollamt Wien (Vyana Gömrük Baş müdürlüyü) Schnirchgasse 3 Wien Tel: 79590 Fax: 795901449
Österreichisches Patentamt Kohlmarkt 8-10 Wien Tel: 534240 Fax: 53424535
Österreichische Patentanwaltskammer (Avstriya Patent Advokatları Qurumu) Museumstrasse 3 Wien Tel:+Fax: 5234382
Rechtsanwaltskammer Wien Rotenturmstrasse 13 Wien Tel: 5332718-0 Fax: 533271844
Österreichische Notariatskammer (Avstriya Notarlar Birliyi) Landesgerichtsstrasse 20 Wien Tel: 4024509-0 Fax: 40190-255
Wirtschaftskammer Österreich Wieder Hauptstrasse 63 Wien Tel: 50105 Fax: 50206255
Wirtschaftskammer Wien Stubenring 8-10 1010 Wien Tel: 514500 Fax: 5137787
Wirtsschaftskammer Burgenland Ing. Julius Raab-Strasse 1 7001 Eisenstadt Tel: 02682-695 Fax: 02682-69519
Wirtschaftskammer Kernten Bahnhofstrasse 40-42 9021 Klagenfurt Tel: 0463-5868 Fax: 0463-5868804
Wirtschaftskammer Niederösterreich Herrengasse 10 Wien Tel: 1-53466 Fax: 1-53466400
Wirtschaftskammer Oberösterreich Hessenplatz 3 4010 Linz Tel: 0732-7800 Fax: 0732-7800444
Wirtschaftskammer Salzburg Julius Raab-Platz 1 5027 Salzburg Tel: 0662-8888 Fax: 0662-871640
Wirtschaftskammer Steiermark Körblergasse 11-113 8021 Graz Tel: 316-6010 Fax: 316-601361
Wirtschaftskammer Tirol Meinhard Strasse 14 6021 Innsbruck Tel: 0512-5310 Fax: 0512-5310467
Wirtschaftskammer Vorarlberg Wichnergasse 9 6800 Feldkirch Tel: 05522-305 Fax: 05522-79666
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
